IMUNITET JE PRESUDAN
Organizam prepoznaje virusom zaražene ćelije pomoću specijalizovanih receptora, interferona i imunskih ćelija koje proveravaju signale na njihovoj površini.
Virusi mogu da prodru u ćelije ljudskog organizma i iskoriste njihov unutrašnji mehanizam za sopstveno umnožavanje. Pošto se nalaze unutar ćelija, imunski sistem ne može uvek da ih ukloni jednostavnim prepoznavanjem stranog uzročnika.
Zbog toga organizam ima posebne mehanizme koji mu omogućavaju da otkrije da je ćelija zaražena i zaustavi širenje infekcije.
Ćelije šalju signale kada otkriju virus
Kada virus dospe u ćeliju, oslobađa svoj genetski materijal i započinje proces umnožavanja. Ćelija poseduje posebne receptore koji mogu da prepoznaju određene karakteristike virusnog materijala, poput virusne RNK ili DNK na mestima gde se takav materijal uobičajeno ne nalazi.
Ovi receptori pokreću niz reakcija kojima se aktivira odbrambeni odgovor. Jedan od najvažnijih rezultata jeste stvaranje interferona, proteina koji upozoravaju okolne ćelije da postoji virusna opasnost.
Interferoni podstiču susedne ćelije da aktiviraju mehanizme koji otežavaju virusima da se umnožavaju. Istovremeno pomažu u aktiviranju drugih delova imunskog sistema.
Kako imunski sistem prepoznaje zaraženu ćeliju
Jedan od ključnih načina prepoznavanja zasniva se na molekulima poznatim kao MHC klase I. Gotovo sve ćelije sa jedrom na svojoj površini prikazuju male delove proteina koji nastaju unutar njih. Na taj način imunski sistem dobija uvid u ono što se događa u unutrašnjosti ćelije.
Ako je ćelija zaražena virusom, među prikazanim delovima proteina mogu se naći i fragmenti virusnog porekla. Njih prepoznaju specijalizovane ćelije odbrane, odnosno citotoksični T limfociti.
Kada utvrde da je ćelija zaražena, ovi limfociti mogu da pokrenu njeno kontrolisano uništavanje. Time se sprečava da ona nastavi da proizvodi nove virusne čestice.
Prirodne ćelije ubice kao dodatna zaštita
Važnu ulogu imaju i prirodne ćelije ubice, poznate kao NK ćelije. One ne prepoznaju virusne proteine na isti način kao citotoksični T limfociti, već procenjuju da li ćelija pokazuje uobičajene signale zdrave ćelije.
Neke virusne infekcije dovode do smanjenja količine MHC molekula klase I na površini zaražene ćelije. Na taj način virus pokušava da izbegne prepoznavanje od strane T limfocita. Međutim, upravo taj nedostatak normalnog signala može da privuče pažnju NK ćelija, koje zatim mogu da unište zaraženu ćeliju.
Ovaj mehanizam pokazuje koliko je imunski sistem prilagodljiv: kada jedan način prepoznavanja zakaže, drugi može da preuzme važnu ulogu.
Zašto organizam mora da uništi zaraženu ćeliju
Uklanjanje zaraženih ćelija predstavlja važan deo odbrane od virusa, jer se time prekida njihovo umnožavanje i smanjuje mogućnost širenja infekcije na susedna tkiva.
Proces se najčešće odvija kontrolisano, putem apoptoze, odnosno programirane ćelijske smrti. Na taj način organizam uklanja ćeliju koja više ne može bezbedno da obavlja svoju funkciju, uz ograničavanje oštećenja okolnog tkiva.
Ipak, ovaj odgovor mora biti precizno regulisan. Preterano aktiviranje imunskog sistema može da ošteti i zdravo tkivo, zbog čega je ravnoteža između uklanjanja infekcije i očuvanja sopstvenih ćelija veoma važna.
Leave A Comment