KAMENO SELO GOSTUŠA

Stara Planina krije mnoge lepote, a jedno mesto je potpuno nestvarno. To je selo Gostuša, gde se ne grade obične trošne kućice starinskog izgleda, već jedinstvena ambijentalna celina koja predstavlja zaštićeno bogatstvo Srbije.

 

Selo Gostuša se nalazi na oko 30 kilometara od Pirota. Nekada je put ka ovom selu bio kraći, ali je 60-ih godina XX veka došlo do urušavanja zemlje. Tom prilikom je nestalo nekoliko sela i brda iznad reke Visočice, ali je tako nastalo Zavojsko jezero, jedno od najlepših u Srbiji. Danas put vodi oko jezera, što je još jedna dobra usputna stanica ukoliko se uputite ka selu Gostuša.

gostuša

Duh minulog vremena i tradicija čuvanja stoke, pravljenja gastronomskih specijaliteta i autentična arhitektura, samo su neki od razloga za posetu Gostuši. Ovo selo, koje se u poslednjim godinama svelo na stotinaka uglavnom starijih stanovnika, predstavlja jedinstvenu ambijentalnu celinu i proglašeno je zaštićenim kulturno-istorijskim dobrom. Ono što je specifično za ovo selo jeste da su kuće zidane bez maltera ili bilo kog drugog vezivnog materijala, tehnikom pod nazivom suvozidica. To znači da umesto ćeramide i crepa, kao osnovni materijal za pokrivanje služe kamene ploče, pa su sve zgrade praktično kamene od temelja do krova. Zbog toga je drugi naziv za Gostušu i Kameno selo.

Iako podignute na nizbrdici, bez savremenih materijala i prepuštene zubu vremena, ove kuće i dalje odolevaju što samo pokazuje s kolikim su majstorstvom građene. Prethodnih godina u Gostuši su i obnovljene neke od njih, pa danas tamo postoje i kategorisana tursitička domaćinstva i etno-kuće.

A razloga za odsedanje u ovom selu ima pregršt. Pored samog sela, nalazićete se usred parka prirode „Stara planina“ koji je zbog brojnih endemskih vrsta nazvan i prirodnjačkim „ostrvom s blagom“, tu su, naravno, i lokalni specijaliteti, pre svega čuveni pirotski kačkavalj. Za one koji ne vole da se „zakucaju“ na jednom mestu, ovaj kraj je idealan jer obiluje kulturno-istorijskim i prirodnim lepotama kao što su vodopad Bigar, Rosomački lonci, kanjon Vladikine ploče, vodopad Tupavica, kao i vrhovi Babin zub i Midžor.

Evropsku nagradu za nasleđe, koju dodeljuju Evropska komisija i mreža Evropa Nostra, 2016 godine dobila je studija zaštite sela Gostuša. Projekat konzervacije i revitalizacije takozvanog “kamenog sela”, koji je uradio tim arhitekata, nagrađen je u kategoriji istraživanja.

Izvor: Teleporter.rs/Opanak.rs

Podeli dobar sadržaj sa prijateljima: